3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 11’inci maddesinde ihracat istisnası düzenlenmiştir. Mezkur maddenin 1-c bendinde ihraç kayıtlı teslimlere ilişkin düzenlemeye yer verilmiştir.
Buna göre;
“İhraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından kendilerine teslim edilen mallara ait katma değer vergisi, ihracatçılar tarafından ödenmez. Mükelleflerce tahsil edilmeyen ancak ilgili dönem beyannamesinde beyan edilecek olan bu vergi, vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunur.
Söz konusu malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihraç edilmesi halinde, tecil edilen vergi terkin olunur.”
Bu yazımızda ihraç kayıtlı teslimlerin nasıl beyan edileceğini ve iade müessesinin temel mantığını örneklerle açıklayacağız.
İhraç Kayıtlı Teslimlerin Beyanı
İhraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından kendilerine teslim edilen mallara ait katma değer vergisi, ihracatçılar tarafından ödenmez. Mükelleflerce tahsil edilmeyen ancak ilgili dönem beyannamesinde beyan edilecek olan bu vergi, vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunur.
Tecil edilecek vergi miktarı, mükellefin ihraç kaydıyla teslimleri nedeniyle hesaplanan vergi tutarından fazla olamaz. Ancak mükellefin ödenmesi gereken vergi tutarı, ihraç kaydıyla teslimleri nedeniyle hesaplanan vergi tutarından az ise bu tutar esas alınır. İhraç kaydıyla teslim bedeli üzerinden hesaplanan KDV tutarından tecil edilemeyen bir kısım varsa, bu kısım imalatçı mükellefe iade edilir.
Örnek 1: Otomobil lastiği imalatçısı (A), Temmuz/2019 döneminde bir kamu kuruluşuna 5.000 TL, ihracatçı bir firmaya da ihraç kaydıyla 7.000 TL tutarında otomobil lastiği teslim etmiştir. (A)’nın bu döneme ait toplam KDV indirimi 1.700 TL’dir.
(A)’nın ilgili dönem beyannamesi ile tecil işlemlerine ilişkin hesaplamalar aşağıdaki şekilde yapılır:
Hesaplanan KDV [(5.000 + 7.000) x % 18] 2.160
Toplam Vergi İndirimi -1.700
Fark (Ödenmesi Gereken KDV) 460
Tecil Edilebilir KDV (7.000 x %18) 1.260
Tecil Edilecek KDV 460
İhracatın Gerçekleştiği Dönemde İade Edilecek KDV 800
Ödenmesi Gereken KDV 0
Örnek 2: İmalatçı (A), Ekim/2019 ayında toptancılara 8.000 TL tutarında, ihracatçı firmaya ise ihraç kaydıyla 2.000 TL tutarında gömlek teslim etmiştir. Ekim ayında yüklendiği KDV toplamı 600 TL’dir. İmalatçının önceki dönemlerden devreden indirilebilir KDV’si yoktur.
‘nın Ekim ayı tecil işlemlerine ilişkin hesaplamaları aşağıdaki şekilde yapılır:
Hesaplanan KDV [(8.000 + 2.000.) x (% 8)] 800
Toplam Vergi İndirimi – 600
Fark (Ödenmesi Gereken KDV) 200
Tecil Edilebilir KDV (2.000 x %8) 160
Tecil Edilecek KDV 160
Ödenmesi Gereken KDV 40
Bu mükellef Ekim/2019 ayı ile ilgili olarak vergi dairesine 40 TL KDV ödeyecektir. 160 TL KDV ise ihracatın tamamlanmasından sonra terkin edilmek üzere tecil edilir.
Örnek 3: İmalatçı (B), Şubat/2019 ayında müteahhit (C)’ye 500 TL, ihracatçı firmaya ise ihraç kaydıyla 2.000 TL tutarında mobilya teslim etmiştir. İmalatçının bir önceki dönemden devreden KDV tutarı 150 TL, Şubat/2019 dönemindeki alış ve giderleri nedeniyle indirilecek KDV ise 450 TL’dir.
İmalatçı mükellefin, Şubat/2019 ayı beyannamesinin düzenlenmesi ve tecil işlemlerine ilişkin hesaplamalar aşağıdaki şekilde yapılır:
Hesaplanan KDV [(500 + 2.000) x (%18)] 450
Toplam Vergi İndirimi (450 + 150) -600
Sonraki Döneme Devreden KDV 150
Tecil Edilebilir KDV (2.000 x %18) 360
Tecil Edilecek KDV 0
İhracatın Gerçekleştiği Dönemde İade Edilecek KDV 360
İhraç Kayıtlı Teslimlerde İade Mantığı
KDV iadesinin temel mantığı istisna, tevkifat, indirimli oran nedeniyle satıcıların müşterilerine yansıtamadığı/tahsil edemediği KDV dolaysıyla, satışa konu mallar için yüklendiği/tahsil edemediği KDV’den ötürü oluşan mağduriyetin önüne geçilmesidir. Devlet, satıcılara iade hakkı tanıyarak onları nihai tüketici durumundan çıkarmakta, iade ile birlikte teslim konusu maldan elde edeceği vergi gelirinden vazgeçmektedir.
1’inci örneğe dönecek olursak;
Otomobil lastiği imalatçısı (A), Temmuz/2019 döneminde bir kamu kuruluşuna 5.000 TL, ihracatçı bir firmaya da ihraç kaydıyla 7.000 TL tutarında otomobil lastiği teslim etmiştir. (A)’nın bu döneme ait toplam KDV indirimi 1.700 TL’dir.
A’nın ilgili dönem beyannamesi ile tecil işlemlerine ilişkin hesaplamalar aşağıdaki şekilde yapılır:
Hesaplanan KDV [(5.000 + 7.000) x % 18] 2.160
Toplam Vergi İndirimi -1.700
Fark (Ödenmesi Gereken KDV) 460
Tecil Edilebilir KDV (7.000 x %18) 1.260
Tecil Edilecek KDV 460
İhracatın Gerçekleştiği Dönemde İade Edilecek KDV 800
Ödenmesi Gereken KDV 0
İmalatçı ihracatçıya 7.000 TL tutarında mal satıyor, bu satışa ilişkin KDV’yi ihracatçıdan tahsil etmemesine rağmen beyan ediyor. İhraç kayıtlı mal satışında bulunduğu için ödenmesi gereken KDV indirimler toplamından fazla çıkıyor. Şayet ihraç kayıtlı teslim yapılmamış olsaydı (satışa konu mallar stoklarda kalmaya devam etmiş olsaydı) A’nin beyanlarında 800 TL(1.260-460) devreden KDV’si bulunacaktı. Bunu (A)’nın beyanını ihraç kayıtlı teslim hiç yapılmamış gibi düzenlersek net bir şekilde görebiliriz.
Otomobil lastiği imalatçısı (A), Temmuz/2019 döneminde bir kamu kuruluşuna 5.000 TL tutarında otomobil lastiği teslim etmiştir. (A) nın bu döneme ait toplam KDV indirimi 1.700 TLdir.
Hesaplanan KDV [(5.000 x % 18] 900
Toplam Vergi İndirimi -1.700
Sonraki Döneme Devreden KDV 800
Ödenmesi Gereken KDV 0
Görüldüğü üzere ihraç kayıtlı teslimin yapılması durumunda devreden KDV sıfır iken, ihraç kayıtlı teslimin hiç yapılmaması durumunda devreden KDV 800 TL’dir. Her iki durumda da ödenmesi gereken KDV sıfırdır.
İhraç kayıtlı teslim dolaysıyla satıcının beyanlarında devreden KDV olarak yer alması gerekirken sıfır beyan edilen 800 TL satıcıya iade edilerek mağduriyetin önüne geçilmektedir.
Eğer satıcının tecil edilebilir KDV’sinin tamamı tecil edilebiliyorsa, ihraç kayıtlı teslimin yapılması durumunda da yapılmaması durumunda da sonraki döneme devreden KDV tutarı sıfır olacaktır. Bu nedenle mükellefe herhangi bir iade yapılmayacaktır.
Eğer satıcının beyanında tecil edilecek KDV sıfır ise tecil edilebilir KDV’nin tamamını iade alabilir. Eğer Tecil edilecek KDV sıfır ise ihraç kayıtlı teslimin yapılması durumu ile yapılmaması durumu arasında, sonraki döneme devreden KDV’lerde tecil edilebilir KDV kadar fark vardır.
Buna göre hangi durumda ne kadar KDV iade alınacağı aşağıda görülebilir.
Durum İade Edilecek KDV
Tecil Edilebilir KDV>Tecil Edilecek KDV : Tecil Edilebilir KDV-Tecil Edilecek KDV
Tecil Edilebilir KDV=Tecil Edilecek KDV : 0
Tecil Edilecek KDV=0 : Tecil Edilebilir KDV